Yeghishe Charents

activist. Charents was an outstanding poet of the twentieth century, touching upon a multitude of topics that ranged from his experiences in the First World War, socialist revolution, and, more prominently, on Armenia and Armenians.[1] He is recognized as “the main poet of the 20th century” in Armenia.[2]

An early supporter of communism, Charents joined the Bolshevik party, but as the Stalinist terror began in the 1930s, he gradually grew disillusioned with Stalinism and was executed during the 1930s purges.

Early life

Yeghishe Charents was born Yeghishe Abgari Soghomonyan in Kars (Eastern Armenia, then a part of the Russian Empire) in 1897 to a family involved in the rug trade. His family hailed from the Armenian diaspora of MakuPersia. He first attended an Armenian elementary school, but later transferred to a Russian technical secondary school in Kars from 1908 to 1912.[1] He spent much of his time in reading. In 1912, he had his first poem published in the Armenian periodical Patani (Tiflis).[3] Amid the upheavals of the First World War and the Armenian Genocide in the Ottoman Empire, he volunteered to fight in a detachment in 1915 for theCaucasian Front.

Political and literary development

Sent to Van in 1915, Charents was witness to the destruction that the Turkish garrison had laid upon the Armenian population, leaving indelible memories that would later be read in his poems.[1] He left the front one year later, attending school at the Shanyavski People’s University in Moscow. The horrors of the war and genocide had scarred Charents and he became a fervent supporter of the Bolsheviks, seeing them as the one true hope to saving Armenia.[1][4][5]

Charents joined the Red Army and fought during the Russian Civil War as a rank and file soldier in Russia (Tsaritsin) and the Caucasus. In 1919, he returned to Armenia and took part in revolutionary activities there.[1] A year later, he began work at the Ministry of Education as the director of the Art Department. Charents would also once again take up arms, this time against his fellow Armenians, as a rebellion took place against Soviet rule in February 1921.[1] One of his most famous poems, I love the sun-sweet taste of the word Armenia, a lyric ode to his homeland, was composed in 1920-1921.[6] Charents returned to Moscow in 1921 to study at the Institute of literature and Arts founded by Valeri Bryusov. In a manifesto issued in June 1922, known as the “Declaration of the Three,” signed by Charents, Gevorg Abov, and Azad Veshtuni, the young authors expressed their favour of “proletarian internationalism”. In 1921-22 he wrote “Amenapoem” (Everyone’s poem), and “Charents-name'”, an autobiographical poem. Then, Charents published his satirical novel, Land of Nairi (Yerkir Nairi), which became a great success and repeatedly published in Russian in Moscow during the life of poet. In August 1934 Maxim Gorky presented him to the Soviet writers’ first congress delegates with Here is our Land of Nairi.

The first part of Yerkir Nairi is dedicated to the description of public figures and places of Kars, and to the presentation of Armenian public sphere. According to Charents, his Yerkir Nairi is not visible, “it is an incomprehensible miracle: a horrifying secret, an amazing amazement”.[7]In the second part of novel, Kars and its leaders are seen during the WWI, and the third part tells about the fall of Kars and the destruction of the dream.[8]

In 1924-1925 Charents went on a seven-month trip abroad, visiting Turkey, Italy (where he met Avetik Isahakyan), France, and Germany. When Charents returned, he founded a union of writers, November, and worked for the state publishing house from 1928 to 1935.

In 1930 Charents’s book, “Epic Dawn”, which consisted of poems he wrote in 1927-30, was published in Yerevan. It was dedicated to his first wife Arpenik.[9]

His last collection of poems, “The Book of The Way”, was printed in 1933, but its distribution was delayed by the Soviet government until 1934, when it was reissued with some revisions. In this book the authors lays out the panorama of Armenian history and reviews it part-by-part. William Saroyan met him in 1934 in Moscow and thereafter described him as a courtly, brilliant man who was desperately sad.

Charents also translated many works into Armenian, such as “The Internationale.”

Last years and death

Excepting few poems in journals, Charents could publish nothing after 1934 (at the same time, in December 1935 Stalin asked an Armenian delegation how Charents is).[10]

In July 1936, when Soviet Armenian leader Aghasi Khanjian was killed, Charents wrote a series of seven sonnets. After Komitas‘s death he wrote one of his last great works, “Requiem Æternam in Memory of Komitas” (1936).

Actress Arus Voskanyan told about her last visit to Charents: “He looked fragile but noble. He took some morphine and then read some Komitas. When I reached over to kiss his hand he was startled”.[11] He became a morphine addict under the pressure of the campaign against him and because he was suffering from colic, caused by a kidney stone. The hypodermic needle Charents used for his habit is on exhibit in his museum in Yerevan.

A victim of Stalinism, he was charged for “counterrevolutionary and nationalist activity” and imprisoned[12] during the 1937 Great Purge. He died in prison hospital. All his books were also banned. Charent’s younger friend, Regina Ghazaryan buried and saved many manuscripts of the Armenian poet. Charents was rehabilitated in 1954 after Stalin’s death.

Personal life

His first wife was Arpenik Ter-Astvadzatryan, who died in 1927. In 1931 Charents married to Izabella Kodabashyan. They had two daughters, Arpenik and Anahit .

Legacy

His works were translated by Valeri BryusovAnna AkhmatovaBoris PasternakArseny TarkovskyLouis Aragon, Marzbed Margossian, Diana Der Hovanessian, and others.

His home at 17 Mashtots Avenue in Yerevan was turned into a museum in 1975. The Armenian city Charentsavan was named after him.

A commemorative stamp of 40 kopecks was issued by the Soviet Union in 1958 honoring Charents after his rehabilitation. Another commemorative stamp of 150 Armenian drams as well as a commemorative coin of 100 Armenian drams were issued by the Republic of Armenia in 1997. The new Republic of Armenia currency denomination for 1000 drams carried on one of its two sides the photo of Charents and a famous quotation in Armenian of one of his poems: (Armenian) “ԵսիմանուշՀայաստանիարեւահամբարնեմսիրում” (I love the sun sweet taste of Armenia).

 

Կոորդինատների ուղղանկյուն համակարգ։ Հարթության վրա դիտարկենք երկու փոխուղղահայաց ուղիղներ, որոնց հատման կետը նշանակենք O-ով։Այդ ուղիղները անվանենք կոորդինատների առանցքներ: Ընդ որում, նրանցից մեկն անվանենք x-երի կամ աբսցիսների առանցք (այն սովորաբար հորիզոնական է), իսկ մյուսը՝ y-ների կամ օրդինատների առանցք։ O կետն անվանենք կոորդինատների սկբնակետ։ O կետն առանցքներից յուրաքանչյուրը տրոհում է երկու կիսաառանցքների։Պայմանավորվենք նրանցից մեկն անվանել դրական կիսաառանցք, նշելով այն սլաքով, իսկ մյուսը՝բացասական կիսաառանցք։Կոորդինատների առանցքների վրա ընտրենք նույն մասշտաբի միավորը։Փոխուղղահայաց ուղիղների յուրաքանչյուր այսպիսի զույգ հարթության վրա տալիսէ է դեկարտյան կոորդինատների համակարգ, , այսինքն՝հարթության յուրաքանչյուր A կետի համապատասխանության մեջ է դնում կարգավորված մի թվազույգ՝կետի կոորդինատները՝ x աբսցիսըև y օրդինատը։Դակատարվում է հետևյալ կանոնով։ A կետով տանենք կոորդինատների առանցքներին զուգահեռ ուղիղներ (նկ. 1.2)։Օրդինատների առանցքին զուգահեռ ուղղի հատման կետը x-երի առանցքի հետ նշանակենք Ax-ով, իսկ աբսցիսների առանցքին զուգահեռ ուղղի հատման կետը y-ների առանցքի հետ` Ay-ով։A կետի աբսցիս կանվանենք x թիվը, որի բացարձակ արժեքը հավասար է Օ կետի հեռավորությանը Ax-ից, այսինքն՝ |ՕAx|։ x թիվը դրականէ, եթե Ax-նընկածէ դրական կիսաառանցքի վրա, և բացասական, եթե Ax-ն ընկած է բացասական կիսաառանցքի վրա։Եթե A կետը գտնվում է օրդինատների առանցքի վրա, ապա x-ը հավասար է զրոյի։A կետի օրդինատ կանվանենք y թիվը, որի բացարձակ արժեքը հավասար է Օ կետի հեռավորությանը Ay-ից, այսինքն՝ |ՕAy|։ y թիվը դրականէ, եթե Ay-նընկածէ դրական կիսաառանցքի վրա, և բացասական, եթե Ay-ն ընկած է բացասական կիսաառանցքի վրա։Եթե A կետը գտնվում է աբսցիսների առանցքի վրա, ապա y-ը հավասար է զրոյի։Կետի կոորդինատները կգրենք փակագծերում, կետի տառանշանի մոտ, օրինակ՝ A (x, y), նշենք, որ առաջին տեղում գրվումէ A կետի աբսցիսը, իսկ երկրորդ տեղում՝օրդինատը։Այսպիսով, հարթության յուրաքանչյուր կետի նհամապատասխանում է մի թվազույգ, և հակառակը` յուրաքանչյուր թվազույգի համապատասխանում է հարթության մի կետ։Ընդ որում կարևոր է, թե ինչ կարգովեն գրվածայդ թվերը։Օրինակ՝ A (1, 2) և B (2, 1) կետերը հարթության տարբերկետեր են։Այս պատճառով մենք օգտագործում ենք կարգավորված թվազույգ անվանումը։Նկատենք, որ կոորդինատների առանցքները հարթությունը տրոհում են չորս քառորդների՝ I, II, III, IV, ըստ այդ քառորդներին պատկանող կետերի կոորդինատների նշանների (նկ. 1.3)։Մասնավորապես, I քառորդին պատկանող  բոլոր կետերի կոորդինատները դրական են, II քառորդին պատկանող կետերի աբսցիսները բացասական են, իսկ օրդինատները՝ դրական, III քառորդին պատկանող կետերի և՛աբսցիսները, և՛օրդինատներըբացասականեն, IV քառորդինպատկանողկետերիաբսցիսները դրականեն, իսկօրդինատները՝բացասական։Նկատենք, որ x-երի առանցքի կետերի օրդինատները հավասար են զրոյի, իսկ y-ների առանցքի կետերի աբցիզներն են հավասար զրոի ։Հարթությունը, որի վրա մուծված են x և y կոորդինատները, կանվանենք xy հարթություն։Այդ հարթության վրա x և y կոորդինատներով կետը կնշանակենք նաև (x, y)-ով։ImageImageImageImage

 

Ցուցչային ֆունկցիա

ImageImageImage

Աստիճանային ֆունկցիաImageImageImageImageImageImageImageImage

 

<<ՄարդԷլկա, մարդէլ>>Պարույր Սևակ

ImageՄարդկա՝ելելէշալակնաշխարհի,

Մարդկա՝աշխարհնէշալակածտանում

Դու, որսխալվել, սակայնչեսստել,

Կորցրելեսհաճախ, բայցնորիցգտել.

Դու, որսայթաքելուվայրեսընկել,

Ընկելես, սակայներբեքչեսծնկել,

Այլմագլցելեսկատարիցկատար,

Ելելեսանվերջ, բարձրացելեսվեր՝

Քոահեղդարիցառնելովթևեր

Ելելես, որողջաշխարհըտեսնես,

Որանօրինակքոդարըտեսնես,

Բոլորկերպերովդունրանզգաս,

Շահածովխնդաս, կորուստըսգաս

Ելելեսիբրևնրամունետիկ,

Որնրահեռունզգասքեզմոտիկ,

Որճշմարտությանափերըտեսնես

Ծպտըվածստիխաբելըտեսնես,

Որչվախենաս, որչվարանես՝

Անարդարությանդեմքըխարանես

Ահա, թեինչուդուայսքանտարի,

Դու, որհարազատծնունդնեսդարի,

Քայլումեսանդուլ, առաջընթանում,

Քայլումեսայպեսծանրուվիթխարի,

Ասեսաշխարհնեսշալակածտանում

 

Մարդկա՝աշխարհնէշալակածտանում,

Մարդկա՝ելելէշալակնաշխարհի

                                                 

Նա, ովելելէշալակնաշխարհի,

Աշխարհումերբեքթացտեղչիքնում,

Գիտի, թեու՛մհետևու՛րէգնում,

Ու՛մմեռելինէանարցունքլալիս,

Ու՛մխոսքիվրաստիցծիծաղում,

Ու՛մհետդինջնստածնարդիէխաղում,

Հարկեղածդեպքումևտանուլտալիս

Վերիցէնայումցածրումկանգնածին,

Չինայումերբեքներքևընկածին.

Վերևկանգնածիաղջկան, որդուն,

Սիրուհունանգամուքարտուղարին

Ո՜նցէքսմսվումուշողոքորթում

Որտեղմիպատառչաղույուղալի՝

Կանգնածէայնտեղնաերկյուղալի.

Հեշտզրպարտումէ՝երբտեղնէգալիս,

Նույնհեշտությամբէլիրմեղքնէլալիս

Ամե՜նինչիցշատ, ամե՜նինչիցվեր,

Հարազատմորիցուորդուցավել,

Աշխարհումնաիրաշխարհնէսիրում

 

Սու՛տէ: Նաայնտեղիրշահնէսիրում:

 

Ամե՜նինչիցշատ, ամե՜նինչիցվեր,

Նապատմությանմեջիրդարնէսիրում

 

Սու՛տէ: Նադարիավարնէսիրում:

 

Ամե՜նինչիցշատ, ամե՜նինչիցվեր,

Մերկյանքնէսիրում, մերնորնէսիրում

 

Սու՛տէ: Նամիայնիրփորնէսիրում:

 

Ամե՜նինչիցշատ, ամե՜նինչիցվեր,

Գաղափարականիրհորնէսիրում

 

Սու՛տէ: Ո՛չհորը, ո՛չմորնէսիրում,

Թանկչէո՛չորդին, ևո՛չէլթոռը:

 

Ամե՜նինչիցշատ, ամե՜նինչիցվեր,

Սիրումէկյանքումնաիրաթոռը:

Աթոռնէսիրում

Ունրանտիրում.

Ցանկացածգնովելնումէնավեր,

Փորձումէթռչելնաառանցթևեր,

Անվերջսողալովառաջէգնում,

Գնումէայսպեսևտարեցտարի

Ելնումէայսպեսշալակնաշխարհի:

 

Մարդկա՝աշխարհնէշալակածտանում,

Մարդկա՝ելելէշալակնաշխարհի

 

 

Այսբանաստեղծությունը  իրմեջպարունակումէիրականկյանքիբնութագիրը, այնբնութագիրը , որըկարդալիսանկախքոկամքից, սկսումեսքեզշրջապատողամենինչինայլաչքերովնայել, ամենինչըգնահաելավելիռեալ,քեզզգալավելիհասուն: Չկաչափազանցվածոչմիբառ. Ամենմիմարդիրմեջունիայսբանաստեղծությունիցմիմաս: Մեկըագահէևիրշահիհամարկարողէանելաներևակայելիստորություններ: Մյուսըկարողէանելայնպիսիզոհողություններ, որոնքշատերինխենթությունենթվում: Եվմենքարդենադապտացվելենքայսանհավասարություններին:

 

         Աֆորիզմներ…

 

В жизни, как под дождем — наступает момент,когда уже просто все равно..

Կյանքումնմանէանձրևի  տակլինելունգալիսէմիպահ, երբարդենուղղակիմիևնուընէ:                                                                                                                                                 

любимому прощают то, что другим не прощают, и не прощают то, что прощают другим./Шевелев

Սիրելիիններումենայն, ինչուրիշներին  չեններում, ևչեններումայն, ինչներումենուրիշներին:

օдиночество — это место, куда хорошо заходить в гости, но не жить там. Генри Шоу

միայնությունըդամիվայր  է, ուրլավէհյուրգնալ, բայցչապրելայնտեղ:

жизнь не зебра из черных и белых полос, а шахматная доска. Здесь все зависит от твоего хода.

Կյանքըզեբրաչէսևուսպիտակգծերից, այլշախմատիտախտակէ: Այստեղամենբանկախվածէքոքայլից:


Всё можно пережить в этой жизни, пока есть для чего жить, кого любить, о ком заботиться и кому верить.

Ամենբանիկարելիէդիմանալայսկյանքում, քանիդեռկաապրելուպատճառ, ումսիրեսումմասինհոգտանեսևումհավատաս:

Часто правильной дорогой оказывается та, на которую трудней всего вступить. © Франсуа Мориак

Հաճախ  ճիշտ  ուղինդուրսէգալիսայնորիվրաոտքդնելը  ամենաբարդնէ:

 

не судите людей по их друзьям у Иуды они были безупречны

Միդատեքմարդկանց  ըստիրենցընկերների. Հուդաի ընկերները կատարյալ էին:

Armenian GenocideImage

The Armenian Genocide (Armenian: ՀայոցՑեղասպանություն Hayots Tseghaspanutyun), also known as the Armenian Holocaust, the Armenian Massacres and, traditionally by Armenians, as Medz Yeghern (Armenian: ՄեծԵղեռն, “Great Crime”) was the Ottoman government’s systematic extermination of its minority Armenian subjects from their historic homeland in the territory constituting the present-day Republic of Turkey. It took place during and after World War I and was implemented in two phases: the wholesale killing of the able-bodied male population through massacre and forced labor, and the deportation of women, children, the elderly and infirm on death marches to the Syrian Desert. The total number of people killed as a result has been estimated at between 1 and 1.5 million. Other indigenous and Christian ethnic groups such as the Assyrians, the Greeks and other minorities were similarly targeted for extermination by the Ottoman government, and their treatment is considered by many historians to be part of the same genocidal policy.The Armenian Genocide is acknowledged to have been one of the first modern genocides, because scholars point to the organized manner in which the killings were carried out in order to eliminate the Armenians,and it is the second most-studied case of genocide after the Holocaust.The word genocide was coined by Raphael Lemkin in 1943 in order to describe these events.

The starting date of the genocide is conventionally held to be 24 April 1915, the day Ottoman authorities rounded up and arrested some 250 Armenian intellectuals and community leaders in Constantinople. Thereafter, the Ottoman military began expelling the Armenians from their homes throughout Turkey, forcing them onto roads that led to the Syrian desert hundreds of miles away. They were deprived of food and water and subjected to periodic robbery, rape, and massacre as they were marched along by military escorts.The majority of Armenian diaspora communities around the world came into being as a direct result of the Armenian Genocide.

Turkey, the successor state of the Ottoman Empire, denies the word genocide as an accurate description of the events.In recent years, it has faced repeated calls to accept the events as genocide. To date, 23 countries have officially recognized the events of the period as genocide, and most genocide scholars and historians accept this view.

Բնական թվեր… Բնական թվերը այն թվերն են , որոնցով հաշվում կամ համարակալում ենք : առարկաները: Oրինակ՝ 1,2,3,4,5 …:
Նշանակում ենք N տառով: Ցանկացած բնական թիվ կարելի է գրել տասը թվանշանների միջոցով` 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9: Թվերի այսպիսի գրառումն անվանում են տասնորդական:
Բացասական թվերը, զրոն, բնական թվերը և կոտորակային թվերը կազմում են ռացիոնալ թվերը: Ռացիոնալ թվերի բազմությունը նշանակում են Q տառով:
Ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար և ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկ
Թվերի բաժանարարներից ամենամեծը կոչվում է ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար: Այն գտնելու համար թվերը վերլուծում ենք պարզ արտադրիչների, այնուհետև հաշվում ենք ամենաքիչ կրկնվող արտադրըալը:
Օրինակ` (36 ;48)= 2*2*3=12
36=2*2*3*3 48=2*2*2*2*3
Ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկ կոչվում է այն թիվը, որի վրա առանց մնացորդի բաժանվում են տրված թվերից յուրաքանչյուրը: Այն գտնելու համար տրված թվերը վերլուծում ենք պարզ արտադրիչների, հաշվում ենք առավելագույն կրկնվող պարզ արտադրիչներից արտադրյալը և նաև այն արտադրիչները, որոնք չեն կրկնվում:
Օրինակ`
{84;90}=2*2*3*3*7*5=1260
84=2*2*3*7 90=2*3*3*5
Բաժանելիության հայտանիշներ- Թիվը բաժանվում է 2-ի, եթե այն ավարտվում է 0-ով կամ զույգ թվանշանով: Օրինակ՝ 524
Թիվը բաժանվում է 3-ի ,եթե նիշերի գումարից ստացված թիվը ևս բաժանվում է 3-ի: Օրինակ՝ 702
Թիվը բաժանվում է 4-ի, եթե նրա վերջին երկու թվանշաններից կազմված երկնիշ թիվը բաժանվում է 4-ի: Օրինակ՝ 764516
Թիվը բաժանվում է 5-ի, եթե նրա վերջին թվանշանը բաժանվում է 5-ի, այսինքն` վերջին թվանշանը 0 է կամ 5: Օրինակ՝ 725
Թիվը բաժանվում է 6-ի, եթե այն բաժանվում է 2-ի և 3-ի, այսինքն` այն զույգ է և նրա թվանշանների գումարը բաժանվում է 3-ի: Օրինակ՝ 36
Թիվը բաժանվում է 8-ի, եթե նրա վերջին երեք թվանշաններից կազմված եռանիշ թիվը բաժանվում է 8-ի: Օրինակ՝ 2304
Թիվը բաժանվում է 9-ի, եթե նրա թվանշանների գումարը բաժանվում է 9-ի: Օրինակ՝ 729
11-ի բաժանվում են այն թվերը , որոնց զույգ տեղերում գրված թվանշանների գումարի և կենտ տեղերում գրված թվանշանների գումարի տարբերությունը բաժանվում է 11-ի:
պարզ թվերը բնական թվեր են, որոնք ունեն միայն երկու բաժանարար, այսինքն բաժանվում են միայն մեկի և իրենց վրա:
Պարզ թվերի բազմությունը նշանակում են
= {2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53,..}
Մնացած բնական թվերը բացի մեկից անվանում են բաղադրյալ թվեր
Sin…cos…tg…ctg Tgx= ուղղ. Եռանկյան մեջ հավասար է դիմացի էջը հարաբերած կից էջին:
Ctgx=կից էջը հարաբերած դիմացի էջին:
Sinx= դիմացի էջը հարաբերած ներքնաձիգին:
Cosx=ներքնաձիգը հարաբերած դիմացի էջին:
Sin2x+cos2x=1
Cos2x=1-sin2x
Sin2x=1-cos2x
Tgx *ctgx=1
Tgx=1\ctgx
Ctgx=1\tgx
cos(x + y) = cos x cos y – sin x sin y
cos(x – y) = cos x cos y + sin x sin y
sin(x + y) = sin x cos y + cos x sin y
sin(x – y) = sin x cos y – cos x sin y
tg(x + y) = (tg x + tg y)/(1 – tg x tg y)
tg(x – y) = (tg x – tg y)/(1 + tg x tg y)
ctg(x + y) = (ctg x ctg y – 1)/(ctg x + ctg y)
ctg(x – y) = (ctg x ctg y + 1)/(ctg x – ctg y)
Լոգարիթմ
Սահմանում: b թվի լոգարիթմ a հիմքով, որտեղ a>0, a≠1, կոչվում է այն թիվը, որով պետք է աստիճան բարձրացնել a հիմքը b թիվը ստանալու համար:
Այն նշանակում են logab տեսքով և կարդում «լոգարիթմ a հիմքով b»:
Սահմանումից հետեվում է, որ x= logab հավասարումը համարժեք է ax=b հավասարմանը: Օրինակ log273=3, քանի որ 3x=27: Լոգարիթմի հաշվումը հաճախ անվանում են լոգարիթմում:
a և b թվերը հաճախ իրական թվեր են, սակայն կան նաև կոմպլեքս լոգարիթմներ:

Սևրի պայմանագիր

Սևրի հաշտության պայմանագիրը ստորագրվել է 1920թ օգոստոսի 10-ին Սևրում (Փարիզի մոտ),Թուրքիայի սուլթանական կառավարության և 191418թթ առաջին համաշխարհային պատերազմում հաղթած դաշնակից պետությունների (Մեծ ԲրիտանիաՖրանսիաԻտալիաՃապոնիա,ԲելգիաՀունաստանԼեհաստանՊորտուգալիա,ՌումինիաՀայաստանՉեխոսլովակիա, Սերբերի, խորվաթների և սլովենների թագավորություն,Հեջազ) միջև։ Հայաստանի հանրապետության անունից պայմանագիրը ստորագրել է Ավետիս Ահարոնյանը։ Նա և արևմտահայության ներկայացուցիչ Ազգային պատվիրակության ղեկավար Պողոս Նուբարը գլխավոր դաշնակից պետությունների հետ կնքել են լրացուցիչ պայմանագիր՝ ազգային փոքրամասնությունների իրավունքերի, դիվանագիտական և առևտրական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Միջազգային իրավունքի տեսակետից Հայաստանի Հանրապետությունը, որպես պայմանագրի մասնակից, դե յուրե ճանաչվում էր պայմանագիր ստորագրած մյուս բոլոր պետությունների կողմից։ 

Մոսկվայի պայմանագիր (1921)

Մոսկվայի պայմանագիրը կնքվել է Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև 1921 թվականի մարտի 16-ին։ Թուրքիայի կողմից բանակցություններին մասնակցում էր պայմանագրի ստորագրման համար 1921 թվականի փետրվարին Մոսկվա ժամանած Յուսուֆ Քեմալ բեյի գլխավորած պատվիրակությունը, որի կազմում էր նաև Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Բեքիր Սամի բեյը:Իսկ Ռուսաստանի պատվիրակությունը ղեկավարում էր Արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Գեորգի Չիչերինը և Համառուսաստանյան գործադիր կոմիտեի անդամ Ջելալ-Էդդին Կորկմասովը: Բանակցություններում Ռուսաստանը ճանաչեց Թուրքիայի ինքնիշխանությունը Ազգային մեծ ուխտի՝ թուրքական ճանաչած բոլոր տարածքների նկատմամբ։ Թուրքիան իր հերթին հրաժարվում էր Բաթումից` փոխարենը ստանալով Սուրմալուի գավառը։

 

Հայկական հարցը Լոնդոնի կոնֆերանսում (1921-1923)

Մոսկվայի ռուս-թուրքական կոնֆերանսը եթե հերթական հարվածը հասցրեց Հայկական հարցին, ապա Լոնդոնի և Լոզանի կոնֆերանսները վերջնականապես տապալեցին այն։

Լոնդոնի կոնֆերանսը կայացավ 1921 թ. փետրվար-մարտ ամիսներին, մի կողմից՝ Գերմանիայի, Թուրքիայի և մյուս կողմից՝ Անտանտի ու դաշնակցային պետությունների միջև։ Ֆրանսիայի և Իտալիայի առաջարկությամբ քննարկման դրվեց նաև Սևրի պայմանագիրը վերանայելու հարցը։ Նրանք ելնում էին այն կնքելուց հետո միջազգային իրադրության մեջ տեղի ունեցած փոփոխություններից, որոնք խոսում էին հօգուտ Թուրքիայի և ի վնաս Հայաստանի։ Այսպես, Ֆրանսիան կոնֆերանսի օրերին Թուրքիայի հետ կնքել էր գաղտնի պայմանագիր։ Իսկ Անգլիան շարունակում էր իր երկերեսանի քաղաքականությունը։ Եվ, չնայած դրան, Լոնդոն ժամանած երկու հայկական պատվիրակությունները պահանջում էին Արևմտյան Հայաստանի նկատմամբ կենսագործել Սևրի պայմանագիրը, իսկ Կիլիկիայում ստեղծել «վարչական ինքնավարություն»։ Սևրի մերժումից հետո առաջ քաշվեց Թուրքիայի արևելյան նահանգներում հայկական «ազգային օջախ» ունենալու հարցը, որը նույնպես մերժվեց թուրքական պատվիրակության կողմից։

Այսպիսով, Լոնդոնի կոնֆերանսում միացյալ և անկախ հայկական պետություն ստեղծելու մասին Սևրի պայմանագիրը նենգափոխվեց «ազգային օջախի» մասին հայտարարությամբ, որը, սակայն, Թուրքիային ոչինչ չէր պարտավորեցնում։